Allergie is de meest voorkomende chronische ziekte en steeds meer mensen hebben er last van. In Nederland heeft ongeveer 25% van de bevolking last van een allergie. U vindt hier onder andere informatie over wat allergie is, wat de oorzaken kunnen zijn, welke soorten allergie zijn er en wat zijn de klachten er erbij horen.

 

Wat is een allergie?

Allergie is een reactie van het menselijk afweersysteem (het immuunsysteem) op stoffen van buitenaf waar het lichaam normaal gesproken niet heftig op behoort te reageren. De stoffen die bij mensen zo’n heftige reactie kunnen veroorzaken, noemen we allergenen. Bekende allergenen zijn bijvoorbeeld gras- en boompollen (hooikoorts), huisstofmijten, huisdieren en voedsel.

 

Wat zijn allergenen?

Allergenen zijn in principe onschadelijke stoffen die van buiten het lichaam afkomstig zijn. De meeste allergenen bestaan uit eiwitten die gewoon in de natuur voorkomen. Nadat deze stoffen het lichaam zijn binnengekomen (via de neus, de mond en/of de huid) kunnen ze, bij mensen die daarvoor gevoelig zijn, allergische klachten veroorzaken. Afhankelijk van de manier waarop men er mee in aanraking komt, kunnen allergenen onderverdeeld worden in zes categorieën:

  • Inhalatieallergenen (bijvoorbeeld pollen van grassen en bomen of huisstofmijten)
  • Voedingsmiddelen (bijvoorbeeld koemelk, kippenei of pinda’s)
  • Insectengif (bijvoorbeeld wespen- en bijensteken)
  • Geneesmiddelen (bijvoorbeeld antibiotica)
  • Contactallergenen (bijvoorbeeld nikkel in horlogebandjes)
  • Beroepsallergenen (bijvoorbeeld tarwemeel bij bakkers)

Allergische klachten worden veroorzaakt doordat allergenen het afweersysteem prikkelen (allergene prikkels). In veel gevallen treden de klachten daar op waar het allergeen het lichaam binnen komt. Wanneer nikkel bijvoorbeeld in contact komt met de huid vindt de allergische reactie in de huid plaats. Daarentegen geven pollen van grassen of bomen die het lichaam via de neus binnenkomen klachten zoals niezen en jeuk aan de neus.

 

Wat is het verschil tussen allergene en niet-allergene prikkels?

Naast allergene prikkels komen ook niet-allergene prikkels voor. Deze worden door andere stoffen dan allergenen veroorzaakt en kunnen ook klachten geven bij mensen die daarvoor gevoelig zijn. De niet-allergene prikkels zijn onder te verdelen in:

  • Prikkelende stoffen die worden ingeademd (bijvoorbeeld tabaksrook, parfum, bakluchten)
  • Prikkelende stoffen die worden ingenomen (bijvoorbeeld sommige toevoegingen aan voedingsmiddelen)
  • Bepaalde weersomstandigheden (bijvoorbeeld mist, koude lucht)

Mensen met een allergie reageren vaak ook extra sterk op niet-allergene prikkels, het neusslijmvlies raakt namelijk eerder geïrriteerd dan bij mensen die niet allergisch zijn, dit heet hyperreactiviteit. Het is soms moeilijk te zeggen of een reactie een allergische reactie is of hyperreactiviteit, de klachten kunnen erg sterk op elkaar lijken.

 

Kruisreactiviteit

Vaak reageren mensen die allergisch zijn voor bijvoorbeeld gras- en/of boompollen ook op bepaalde voedingsmiddelen, met name groente en fruit. Dit komt omdat de structuur van het stukje stuifmeelkorrel dat de allergische reactie veroorzaakt overeenkomt met bepaalde, specifieke voedselstructuren. Omdat het immuunsysteem niet in staat is om deze zogenaamde allergenen van elkaar te onderscheiden kan er een allergische reactie ontstaan. Dit verschijnsel heet kruisreactiviteit en wordt ook wel eens ‘kruisallergie’ of ‘kruisreactie’ genoemd.

Bepaalde allergenen uit pollen van bijvoorbeeld grassen en bomen lijken sterk op de eiwitten van andere grassen, bomen of voedingsmiddelen. Het afweersysteem kan geen verschil tussen deze eiwitten maken en reageert in beide gevallen met een allergische reactie. Wanneer voedsel (bv. appels in een appeltaart) gekookt wordt, gaan de eiwitten meestal stuk en treden er geen klachten meer op. Naast de typische klachten zoals niezen, een loopneus een jeukende ogen kunt u ook maag- en darmklachten, een tintelende tong of verhemelte of een opgezette keel krijgen.

Mensen die allergisch zijn voor graspollen, boompollen, huisstofmijt of latex reageren vaak op bepaalde voedingsmiddelen. Op welke voedingsmiddelen kunt u hier zien.

De meeste mensen met een allergie hebben helemaal geen last van kruisreacties. Ook wanneer men last heeft van maag- en darmklachten zal een kruisreactie meestal niet de oorzaak zijn van de klachten. Maag- en darmklachten kunnen namelijk zeer veel verschillende oorzaken hebben. Het is ook onnodig om bij een allergie voor bijvoorbeeld graspollen bepaalde voedingsmiddelen op voorhand te vermijden. Wanneer de eerder genoemde klachten optreden en u vermoedt dat een ‘kruisreactie’ daarbij een rolt speelt, kunt u dit het beste met uw arts bespreken.

 

De allergische reactie

Er zijn meerdere typen allergische reacties. De allergische reactie die de typische klachten van o.a. hooikoorts veroorzaakt, is een type 1 reactie. Bij deze allergische reactie zijn zogenaamde IgE antilichamen betrokken.

Wanneer men voor het eerst in contact komt met een allergeen, zal het lichaam nog niet reageren, maar wel IgE antilichamen produceren. Dit contact kan overigens al voor de geboorte plaatsvinden. Dit proces heet sensibilisatie. Sensibilisatie is nodig om uiteindelijk tot een allergische reactie te komen. Bij een tweede contact met hetzelfde allergeen herkennen de IgE antilichamen het allergeen en komen direct in actie. Binnen enkele minuten zullen de typische allergische klachten in de neus, ogen, longen en/of huid zich voordoen.

 

Toename van allergie

Allergische aandoeningen vormen steeds meer een wereldwijd gezondheidsprobleem. Het is de meest voorkomende chronische ziekte en het aantal mensen dat hier last van heeft groeit dramatisch, met name bij kinderen is die groei zichtbaar. Een allergie heeft met name een grote invloed op het functioneren van mensen die hier last van hebben. De kwaliteit van het leven wordt negatief beïnvloed door klachten die inbreuk maken op slaap, werk, thuissituatie en het sociaal leven. De gevolgen van allergische aandoeningen zijn niet alleen aanzienlijk voor de persoon in kwestie maar ook voor de hele maatschappij. Denk bijvoorbeeld aan doktersbezoeken, gemiste school of werkdagen, aanpassingen (saneren) in huis, etc.

 

Soorten allergie

Ieder mens is verschillend en ieder lichaam reageert anders. Een allergie voor een bepaalde stof kan vele verschillende klachten geven. Meer informatie over verschillende soorten allergie en de daarbij behorende klachten kunt u vinden bij ik ben allergisch! of u klikt op één van onderstaande links voor meer informatie:

 

Oorzaken

Er zijn verschillende factoren van invloed op het ontwikkelen van een allergie. Van een aantal factoren zoals erfelijkheid, hygiëne en leefstijl is bekend dat ze in meer of mindere mate effect hebben op het ontstaan van een allergie. Toch is er vooral nog heel veel niet bekend over dit onderwerp.

 

Erfelijkheid

Erfelijkheid speelt een belangrijke rol bij het wel of niet ontwikkelen van een allergie. Allergie zelf is niet erfelijk, maar wel de aanleg er voor. Komen allergieën in de familie voor, dan heeft het nageslacht een grotere kans op allergische klachten. Hoe meer gezins- of familieleden allergisch zijn, hoe groter de kans dat de baby ook last krijgt. Maar ook als er in de familie geen allergieën voorkomen kan de baby een allergie ontwikkelen.

Relatie familieleden en allergie Percentage (%)
Geen van beide ouders allergisch 5 – 15
Eén broer/zus 20 – 40
Eén ouder 20 – 40
Eén ouder en één kind, twee kinderen of tweedegraads familieleden 40 – 60
Beide ouders, zelfde allergische aandoeningen 60 – 80

 

Hygiëne en leefstijl

Een factor die een belangrijke rol lijkt te spelen in de ontwikkeling van allergie is de sterk toegenomen hygiëne in onze Westerse samenleving. Als men wordt geboren is het immuunsysteem nog “blanco”. In de loop van de jaren wordt het geactiveerd en opgebouwd. Die prikkeling is tegenwoordig minder aanwezig dan vroeger. Het lijkt er dan ook op dat hoe “schoner” men opgroeit des te groter de kans is op het ontwikkelen van allergie.

Allergie komt in de Westerse wereld ook meer voor dan in ontwikkelingslanden, in steden meer dan op het platteland en vaker in West Europa dan in het meer vervuilde Oost Europa. Allergische ziektes komen aantoonbaar minder voor in samenlevingen waar men veel natuurlijk en vers voedsel eet, vergeleken met samenlevingen waar meer bewerkte voedingsmiddelen worden gebruikt.

 

Allergieklachten

Allergie kan zich via verschillende organen uiten. Via de neus, de ogen, de longen en de huid. De meest voorkomende allergische ziektebeelden zijn: allergische rhinitis, allergische conjunctivitis, allergisch astma en eczeem. Daarnaast komt ook bij een kleine groep anafylaxie voor. Meer informatie over diverse allergieën en de daarbij voorkomende klachten kunt u vinden bij ik ben allergisch!

 

Gevolgen

Allergie is méér dan lastig, bij patiënten met allergieklachten is niet alleen sprake van een afname van de kwaliteit van leven maar bestaat tegelijkertijd het risico op het ontwikkelen van astmaklachten. Meer dan 40% van de patiënten met allergische klachten heeft ook last van astma.

Afhankelijk van de leeftijd ziet men verschillende uitingsvormen van allergie. Wanneer deze uitingsvormen elkaar opvolgen spreken we van een allergische mars. Bij een baby staat voedselallergie vaak op de voorgrond met maagdarm- en/of huidklachten (eczeem). Bij jonge kinderen is eczeem een belangrijke uitingsvorm van allergie en tussen de 4 en 7 jaar krijgen kinderen vaker last van luchtwegproblemen zoals bijvoorbeeld astma.

Door in een vroeg stadium de oorzaak van allergie aan te pakken kan de ontwikkeling naar allergisch astma en andere allergieën, de allergische mars, gestopt worden. De enige behandeling die dit kan is immunotherapie. Lees hierover meer bij Behandeling.

Laatst bijgewerkt: 25 juli 2016